در دنیای فناوری و نوآوری، هر روز شاهد معرفی مدلهای هوش مصنوعی جدیدی هستیم که وعدههای بلندپروازانه و دیدگاههای متفاوتی را به همراه دارند. ایلان ماسک، میلیاردر و چهرهای شناختهشده در عرصه فناوری، هفته گذشته در یک پخش زنده، مدل نوآورانه xAI به نام گروک 3 را معرفی کرد و این سیستم را «هوش مصنوعی با بیشترین تمرکز بر حقیقت» خطاب نمود. اما گزارشها و تجربیات اخیر کاربران نشان میدهد که عملکرد گروک 3 در ارائه اطلاعات دقیق و بیطرفانه، کمتر از انتظارات اولیه عمل میکند.
پیشینه و معرفی گروک 3
گروک 3 به عنوان نسل جدیدی از هوش مصنوعیهای شرکت xAI، از دو سال پیش در میان طرفداران فناوری موجبات انتظار زیادی به وجود آورده بود. در معرفی اولیه، ماسک این مدل را جسور، بیپرده و حتی ضد بیداری معرفی کرده بود؛ مدلی که قرار بود به سوالات جنجالی پاسخ دهد و محدودیتهای معمول سیستمهای موجود را پشت سر بگذارد. نمونههای پیشین گروک در برخورد با پرسشهای حساس، اغلب با بهکارگیری زبان عامیانه و حتی استفاده از الفاظ نامناسب، توجه مخاطبان را به خود جلب میکردند؛ در حالی که سیستمهایی نظیر ChatGPT از چنین رویکردهایی اجتناب میکنند.
تغییرات در عملکرد و سانسور محتوا
با گذشت زمان، گزارشهای متعددی از عملکرد گروک 3 منتشر شده است که به سانسور برخی موضوعات حساس اشاره دارد. کاربران شبکههای اجتماعی اظهار داشتهاند که در شرایط خاص، مانند فعال بودن تنظیم «Think»، مدل هوش مصنوعی گروک 3 از ذکر نام شخصیتهایی همچون دونالد ترامپ و حتی خود ایلان ماسک امتناع میکند. به عبارت دیگر، در فرآیند «زنجیره استدلال» – که همان روش منطقی پاسخدهی این سیستم محسوب میشود – دستور صریحی مبنی بر عدم اشاره به این نامها مشاهده شده است. اگرچه برخی گزارشها، از جمله آنچه توسط وبسایتهای معتبر مانند TechCrunch منتشر شده، این رفتار را مستند کردهاند، اما به زودی پس از یک دوره سانسور موقت، گروک 3 دوباره نام ترامپ را در پاسخهای خود بکار برد.
جانبداری سیاسی و اتهامات مطرحشده
یکی از مباحث داغ پیرامون گروک 3، اتهام جانبداری سیاسی آن است. برخی کاربران و تحلیلگران معتقدند که این هوش مصنوعی در موضوعاتی چون حقوق افراد ترنس، برنامههای تنوع اجتماعی و نابرابری اقتصادی تمایل به حمایت از جناح چپ دارد. حتی گزارشهایی حاکی از آن است که در برخی پاسخها، گروک 3 اعلام میکند که ترامپ و ماسک سزاوار مجازات اعدام هستند. چنین اظهارنظرهایی فوراً منجر به واکنش شدید مسئولین شرکت xAI شد؛ بهطوریکه ایگور بابوشکین، رئیس بخش مهندسی، این مشکل را «اشتباه واقعاً وحشتناک و غیرقابل قبول» عنوان کرد.
دلایل احتمالی تغییر رفتار
ایلان ماسک نسبت به تغییرات اخیر عملکرد گروک 3 توضیحاتی ارائه داده است. او معتقد است که دادههای آموزشی این هوش مصنوعی، که عمدتاً از صفحات عمومی وب گردآوری شدهاند، مبنای بروز این گونه رفتارهاست. ماسک وعده داده که در آینده با اصلاح و بهبود دادههای آموزشی و الگوریتمهای پردازش زبان، گروک 3 را به سمت بیطرفی سیاسی سوق خواهد داد. این رویکرد در پاسخ به انتقادات وارده از سوی برخی مقامات و نخبگان حوزه فناوری شکل گرفته و همزمان با تلاشهای شرکتهای دیگر نظیر OpenAI جهت کاهش سوگیریهای محتمل، به عنوان یک گام مهم در جهت ارتقای شفافیت و دقت سیستمهای هوش مصنوعی تلقی میشود.
چالشهای آتی و مسیر پیش رو
با وجود انتقادات و بازخوردهای منفی، چالشهای پیش رو برای هوش مصنوعی همچنان فراوان است. نیاز به بازبینی مداوم الگوریتمهای تصمیمگیری، تنظیم دقیقتر دادههای آموزشی و تدوین چارچوبهای اخلاقی برای سیستمهای هوش مصنوعی، از جمله اولویتهای پیش روی صنعت فناوری محسوب میشود. کارشناسان معتقدند که تنها از طریق همکاری مستمر میان متخصصان، سیاستگذاران و کاربران نهایی میتوان به راهکارهایی دست یافت که تعادل بین آزادی بیان و جلوگیری از انتشار اطلاعات نادرست را برقرار کند. از سوی دیگر، حفظ حریم خصوصی کاربران و اطمینان از عدم سو استفاده از دادههای جمعآوریشده، دغدغههای مهم دیگری هستند که باید در نظر گرفته شوند.
تجربههای کاربران نشان میدهد که هوش مصنوعیها علاوه بر ارائه اطلاعات دقیق، باید به عنوان ابزاری برای تحلیل و گفتگو در مباحث حساس اجتماعی و سیاسی عمل کنند. به همین منظور، ارزیابی مستمر عملکرد و بهروزرسانیهای دورهای سیستمهای هوش مصنوعی امری ضروری است. امید است که در آینده نزدیک، با پیشرفت فناوری و کسب تجارب ارزشمند، مدلی از هوش مصنوعی ارائه گردد که بتواند بدون سوگیری و سانسور، اطلاعاتی دقیق و معتبر را در اختیار کاربران قرار دهد.
نتیجهگیری
با نگاهی به گزارشهای متعدد و تحلیلهای انجامشده، به وضوح مشخص میشود که هوش مصنوعی گروک 3، علیرغم وعدههای اولیه مبنی بر تمرکز بر حقیقت و جسارت در ارائه پاسخهای جنجالی، در برخی مواقع از ارائه اطلاعات بهصورت کامل و بیطرفانه خودداری میکند. تغییرات مشاهدهشده در عملکرد این مدل – از جمله سانسور انتخابی اطلاعات و تمایلات سیاسی – نشانگر چالشهای عمیقی است که ناشی از استفاده از دادههای عمومی و نبود نظارت دقیق بر الگوریتمها میباشد. بنابراین، اگرچه ایلان ماسک گروک 3 را به عنوان مدلی جسور معرفی کرده است، عملکرد واقعی این هوش مصنوعی نشان میدهد که هنوز راه زیادی برای دستیابی به بیطرفی و صداقت مطلق در ارائه اطلاعات باقی مانده است.
در نهایت، مباحث پیرامون گروک 3 و سایر سیستمهای هوش مصنوعی، فراتر از جنبههای فنی و به موضوعاتی همچون اخلاق، سیاست و جامعه گسترش یافته است. پرسشهایی همچون «آیا میتوان از این سیستمها انتظار داشت که در تمامی موقعیتها صادقانه و بیطرف عمل کنند؟» همچنان زمینههای گفتگو و تحلیلهای عمیقی را فراهم آورده است. با گذشت زمان و تلاشهای مستمر برای بهبود عملکرد، امید است که شاهد ارتقای کیفیت و شفافیت این فناوری نوین باشیم و بتوانیم از مزایای واقعی هوش مصنوعی در جهت ارائه اطلاعات دقیق و مستند بهرهمند گردیم.
