اتحادیه بینالمللی ریاضیات در کنگره جهانی ریاضیدانان ۲۰۲۶ در فیلادلفیا، نام شایان اویسقرن مدال آباکوس را به عنوان برنده این جایزه معتبر اعلام کرد. این استاد ۴۱ ساله ایرانی دانشگاه واشنگتن که در اصفهان متولد شده، مهمترین نشان جهانی برای پژوهشگران زیر ۴۰ سال در حوزه مبانی ریاضی علوم کامپیوتر را دریافت کرد. کمیته داوری، پژوهشهای او را «پیشگامانه» توصیف کرد و استفاده خلاقانهاش از شاخههای بهظاهر نامرتبط ریاضیات برای حل مسائل قدیمی طراحی الگوریتمها را ستود. مدال آباکوس ۲۰۲۶ شامل یک مدال طلا و پاداش ۱۰ هزار یورویی است.
شکستن رکورد ۵۰ ساله الگوریتم کریستوفیدس
یکی از برجستهترین دستاوردهای او به مسئله فروشنده دورهگرد مربوط میشود؛ جایی که با توسعه الگوریتمهای تقریبی جدید، توانست از محدودیت عملکرد الگوریتم کریستوفیدس عبور کند؛ رکوردی که حدود پنج دهه در این حوزه پابرجا مانده بود.
این موفقیت به تنهایی برای ثبت نامش در تاریخ جایزه علوم کامپیوتر نظری کافی بود. اما کارنامه او به همین جا ختم نمیشود: اثبات حدس میهائیل-وزیرانی و حل قویترین نسخه حدس میسون با استفاده از مفهوم «استقلال طیفی» از دیگر دستاوردهایی است که کمیته مدال آباکوس به آنها اشاره کرد.
از المپیاد جهانی تا استادی دانشگاه واشنگتن
اویسقرن متولد ۱۳۶۴ اصفهان، از نوجوانی با کتاب مسائل المپیادی که برادر بزرگترش به او داد، شیفته حل مسائل پیچیده شد. او در سال ۱۳۸۲ مدال طلای المپیاد جهانی کامپیوتر را کسب کرد، در دانشگاه صنعتی شریف تحصیل نمود و دکتری خود را از استنفورد زیر نظر امین صابری گرفت. آنا کارلین، همکارش در دانشگاه واشنگتن، شیوه پژوهشی او را چنین توصیف میکند: «پژوهشگران برجسته معمولاً میان موضوعاتی که در ظاهر هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند، پیوند برقرار میکنند.» شایان اویسقرن مدال آباکوس را همزمان با مدالهای فیلدز دریافت کرد؛ جوایزی که معادل نوبل در دنیای ریاضیات محسوب میشوند. او مفاهیمی از هندسه چندجملهایها را وارد تحلیل الگوریتمها کرد و درک عمیقتری از درختهای پوشا و پایههای ماتروید به ارمغان آورد.
